Αρχική Παιδιά με δυσκολίες κίνησης και μάθησης - Ένα ακόμη θολό τοπίο της ελληνικής κοινωνίας
Παιδιά με δυσκολίες κίνησης και μάθησης - Ένα ακόμη θολό τοπίο της ελληνικής κοινωνίας

 

Γιάννης Δεβετζόγλου

Ίσως από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γονείς στην ελληνική κοινωνία είναι όταν το παιδί τους έχει κάποιο κινητικό ή μαθησιακό πρόβλημα, το οποίο το κάνει, κατά κάποιον τρόπο, να ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα παιδιά. Οι ενοχές πως οι ίδιοι έχουν την ευθύνη για τη "διαφορετικότητα" του παιδιού τους, πολλές φορές, τους αναγκάζει να μένουν κλεισμένοι στην οικογένειά τους και να "φυλακίζουν" το παιδί. Οι λεπτομέρειες από το Κέντρο Αποκατάστασης Νευρολογικών Προβλημάτων και Ειδικής Αγωγής του Παιδιού. Συνέντευξη των Δημήτρη Ιατρού, ειδικού στη νευροψυχοκινητική αποκατάσταση και φυσικοθεραπεία παίδων, και Ακη Βρεττού, ειδικού στη φυσικοθεραπεία παίδων, στο Γιάννη Δεβετζόγλου.

 

Health.in.gr: Τι είδους είναι τα συχνότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά και πότε αυτά γίνονται αντιληπτά από τους γονείς;

Δ.Ι.: Υπάρχουν πολλών ειδών προβλήματα που ξεκινούν από τη στιγμή της γέννησης, οπότε οι γονείς έχουν άμεση επαφή με το πρόβλημα. Τα παιδιά μπαίνουν σε μία γραμμή, με κατεύθυνση για αξιολόγηση και θεραπεία. Τέτοια προβλήματα είναι η εγκεφαλική παράλυση, η ψυχοκινητική καθυστέρηση, σύνδρομα και διάφορες άλλες γενετικές ανωμαλίες.

 

Health.in.gr: Αυτά φαίνονται με τον προγενετικό έλεγχο;

Α.Β.: Κάποια από αυτά φαίνονται στον προγενετικό έλεγχο και κάποια όχι. Δεν είναι όμως λίγα εκείνα που παρουσιάζονται από επιπλοκές κατά τη διάρκεια του τοκετού. Επιπλέον, υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός πρόωρων, ορισμένα από τα οποία θεωρούνται υψηλού κινδύνου.

 

Health.in.gr: Τι εννοούμε με τον όρο υψηλού κινδύνου;

Δ.Ι.: Υψηλού κινδύνου είναι συνήθως τα πρόωρα που έχουν χαμηλό βάρος και έχουν παραμείνει μεγάλο διάστημα σε θερμοκοιτίδα ή παρουσιάζουν άλλες επιπλοκές, αυτά που δεν αναπτύσσονται σωστά και ενδεχομένως εμφανίσουν κινητικά, ψυχοκινητικά και νοητικά προβλήματα. Όταν έχουμε βέβαια την παραμικρή υποψία, το παιδί παρακολουθείται στενά από ειδική ομάδα γιατρών.

 

Health.in.gr: Ποιος είναι υπεύθυνος για να κρίνει την κατάσταση και να κάνει εκτιμήσεις;

Α.Β.: Κατ´ αρχάς γίνονται εργαστηριακές και κλινικές εξετάσεις. Ο παιδονευρολόγος είναι αυτός που θα κατευθύνει συνήθως τον τύπο και τη συχνότητα των εξετάσεων και θα ορίσει την αγωγή του παιδιού, ενώ, παράλληλα, θα δώσει τις απαραίτητες συμβουλές στους γονείς. Έτσι μπαίνουμε στο στάδιο της θεραπείας.

 

Health.in.gr: Όταν δεν υπάρχουν εμφανή "σημεία" κατά τη διάρκεια της γέννησης και παρουσιαστούν σε μεγαλύτερη ηλικία, πώς καταλαβαίνουν οι γονείς ότι "κάτι δεν πάει καλά" και τι είδους μπορούν να είναι αυτά τα προβλήματα;

Δ.Ι.: Οι περισσότεροι γονείς το καταλαβαίνουν γιατί, εκτός του ότι ασχολούνται με τα παιδιά τους, είναι πιο καλά ενημερωμένοι και τους ανησυχεί το παραμικρό. Επιπλέον, οι παιδίατροι είναι πολύ περισσότερο ενημερωμένοι σχετικά με τις επιστημονικές εξελίξεις και τη συμπτωματολογία που μπορεί να παρουσιάσει ένα παιδί. Έτσι, ο παιδίατρος είναι υπεύθυνος για να κατευθύνει τους γονείς σε γιατρούς άλλων ειδικοτήτων που θα διαγνώσουν την κατάσταση. Τα πιο συχνά προβλήματα που δεν είναι εμφανή και παρουσιάζονται μετά τους 12 μήνες είναι ψυχοκινητική καθυστέρηση, προβλήματα επικοινωνίας και συμπεριφοράς.

 

Health.in.gr: Ποια διαδικασία "οδηγεί" το παιδί σε κέντρο θεραπείας και αποκατάστασης;

Δ.Ι.: Κρίνοντας ο παιδονευρολόγος ότι το παιδί χρήζει θεραπείας, το παραπέμπει σε εμάς. Από εκεί και πέρα, αξιολογώντας εκ νέου το παιδί, προτείνουμε το πρόγραμμα που χρειάζεται.

 

Health.in.gr: Ποια είναι η ηλικία κατά την οποία το παιδί αποδέχεται "καλύτερα" τη θεραπεία;

Α.Β.: Δεν υπάρχει κάποια ηλικία-ορόσημο που μπορείς να αρχίσεις ή να σταματήσεις. Όσο πιο νωρίς πάντως γίνει αντιληπτό το πρόβλημα και ξεκινήσει η θεραπεία, τόσο το καλύτερο.

 

Health.in.gr: Όταν κανείς δεν διαπιστώσει ότι το παιδί έχει πρόβλημα και αυτό "κληθεί" να συνεργαστεί με συνομήλικούς του...

Α.Β.: Εκεί το παιδί και η οικογένεια αντιμετωπίζουν τα πρώτα πραγματικά προβλήματα.

Η ένταξή του στο ευρύτερο σύνολο των μαθητών του σχολείου είναι το γενικότερο και το μεγαλύτερο πρόβλημα.

 

Health.in.gr: Ποιο είναι το πλαίσιο συνεργασίας του κέντρου με τους γονείς;

Δ.Ι.: Θέτουμε πάντα τους στόχους οι οποίοι εξαρτώνται από τις δυσκολίες του παιδιού. Φερ´ ειπείν, θέτεις μια βάση βελτίωσης και λες ότι σε τρεις περίπου μήνες θέλω να έχω επιφέρει με αυτήν τη θεραπευτική αγωγή αυτό το αποτέλεσμα. Αυτή την κατάσταση παρουσιάζεις στους γονείς.

 

Health.in.gr: Ποια θα πρέπει να είναι η συμβολή των γονέων στη θεραπεία;

Δ.Ι.: Η συνεργασία του γονιού είναι απαραίτητη για το άρτιο αποτέλεσμα. Αν δεν συνεργαστεί με τις κατευθύνσεις που θα του δώσουμε, δεν πρόκειται να γίνει τίποτα ουσιαστικό. Και αυτό γιατί το παιδί έρχεται δύο και τρεις φορές την εβδομάδα σε εμάς. Χρειάζεται όμως συνεχή υποστήριξη από την οικογένεια.

 

Health.in.gr: Υπάρχει σημείο που συνδέει το δείκτη νοημοσύνης με τέτοια περιστατικά;

Α.Β.: Όχι απόλυτα. Μπορεί να αντιμετωπίσουμε ένα αμιγώς κινητικό πρόβλημα που δεν έχει καμία σχέση με τη νοημοσύνη του παιδιού. Υπάρχουν περιπτώσεις κινητικών προβλημάτων με νοητική στέρηση. Δεν είναι απαραίτητο όμως να συνδέεται το ένα με το άλλο.

 

Health.in.gr: Τι υπηρεσίες προσφέρετε;

Δ.Ι.: Φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία, ειδική παιδαγωγική, ψυχοκινητική αγωγή, λογοθεραπεία, αλλά και ψυχολογική στήριξη και συμβουλευτική γονέων, καθώς και πισίνα.

 

Health.in.gr: Για τους γονείς πόσο δύσκολο είναι κοινωνικά να φέρουν για θεραπεία ένα παιδί με ελαφριάς μορφής πρόβλημα;

Α.Β.: Είναι πάρα πολύ δύσκολο, και κοινωνικά και προσωπικά. Πολλοί γονείς είναι αυτοί που δεν θέλουν να το δεχτούν. Το πρόβλημα είναι ποιος θα το εντοπίσει και πώς θα τους το πει.

 

Health.in.gr: Σε τι επίπεδο βρίσκεται η ειδική αγωγή στην Ελλάδα;

Δ.Ι.: Τα τελευταία χρόνια έχει βελτιωθεί πάρα πολύ, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι δεν έχει τεράστιες ελλείψεις. Πριν από δέκα χρόνια που ξεκινήσαμε εμείς δεν υπήρχε σχεδόν τίποτα. Σήμερα, ειδικά το δημόσιο έχει άριστες εγκαταστάσεις, αλλά υπάρχουν αρκετά λειτουργικά και διαδικαστικά προβλήματα. Έτσι, οι γονείς στρέφονται προς τα ιδιωτικά κέντρα.

 

Health.in.gr: Σε περιοχές της επαρχίας και γενικότερα σε απομακρυσμένες περιοχές με ποιον τρόπο γίνονται οι αξιολογήσεις;

Α.Β.: Ειδικοί στην επαρχία, εκτός από τις μεγάλες πόλεις, δεν υπάρχουν. Ωστόσο, η αξιολόγηση είναι εφικτή διότι μπορεί να γίνει με την επίσκεψη της οικογένειας σε αστικά κέντρα. Το πρόβλημα, που δημιουργείται από την αξιολόγηση και μετά, είναι με τη θεραπευτική αγωγή και την αποκατάσταση που θα πρέπει να ακολουθήσει κάποιος. Εκεί, είτε πρόκειται για νησί είτε για κάποια επαρχία, θα πρέπει να υπάρχει ειδικός, ο οποίος θα φροντίσει για το πρόγραμμα του παιδιού, ή κάποιος με ιατρική ή παραϊατρική ειδικότητα, ο οποίος θα ειδικευτεί για κάποια συγκεκριμένα περιστατικά και θα μπορεί να προσφέρει εναλλακτικά τις υπηρεσίες τους. Αν δεν γίνει κάτι τέτοιο, θα πρέπει οι γονείς να... μετακομίσουν.

 

Health.in.gr: Ποια είναι η μέριμνα της πολιτείας;

Δ.Ι.: Εδώ υπάρχει μια μικρή σύγχυση με το νομικό πλαίσιο και τις υπηρεσίες που μπορεί να προσφέρει ο κρατικός φορέας. Τα παιδιά με κινητικά προβλήματα, βάσει νόμου, θα πρέπει να πηγαίνουν σε σχολείο με τα παιδιά που δεν έχουν κινητικά προβλήματα. Ο νόμος προβλέπει αυτό το μέτρο, αλλά την ίδια στιγμή δεν έχει προβλέψει πώς το παιδί θα ανεβαίνει στον όροφο, πώς θα πηγαίνει στην τουαλέτα κ.λπ. Δεν έχει μεριμνήσει δηλαδή για την προσαρμογή του ατόμου στο χώρο.