Στο Ε.Ν.Α. παρέχονται  υπηρεσίες παιδιατρικής εργοθεραπείας σε παιδιά με αναπτυξιακές, νευρολογικές και μαθησιακές δυσκολίες. Η αποστολή μας είναι να παρέχουμε  αξιολόγηση και θεραπεία σε βρέφη και παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες  σε ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων με στόχο την μεγιστοποίηση των ικανοτήτων τους  στο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον. Ενδεικτικά, αναφέρονται οι κάτωθι διαγνωστικές κατηγορίες που απαιτούν εργοθεραπευτική παρέμβαση:

  • Εγκεφαλική παράλυση και άλλες νευρομυïκές διαταραχές
  • Αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού και κινήσεων (δυσπραξία)
  • Αναπτυξιακές διαταραχές (Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή, Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητα, ψυχοκινητική καθυστέρηση, προβλήματα συμπεριφοράς κ.α.)
  • Διαγνωσμένα σύνδρομα (π.χ. σύνδρομο Down, σύνδρομο Rett)
  • Παράλυση του βραχιόνιου πλέγματος
  • Διαταραχή αισθητηριακής ολοκλήρωσης
  • Μαθησιακές δυσκολίες, Δυσγραφία
  • Νοητική υστέρηση

Οι υπηρεσίες που παρέχει ο/η εργοθεραπευτής στο κέντρο μας είναι:

  • Εκτεταμένη , αναλυτική αξιολόγηση και ερμηνεία με τη χρήση τυπικών και άτυπων εργαλείων αξιολόγησης
  • Εξειδικευμένη θεραπεία δίνοντας έμφαση στην ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού ενισχύοντας τις κοινωνικές, γνωστικές, κινητικές και συναισθηματικές δεξιότητες
  • Συμβουλευτική και θεραπεία στο χώρο μας αλλά και στο σπίτι (προσαρμογές, τροποποιήσεις) έτσι ώστε το παιδί να επιτύχει το μέγιστό επίπεδο λειτουργικότητας με το περιβάλλον.
  • Ανάπτυξη των προγραμμάτων δραστηριοτήτων σε συνεργασία με το σχολείο και την οικογένεια
  • Εκπαίδευση γονέων και φροντιστών ώστε να προωθούν στο σπίτι το εξατομικευμένο θεραπευτικό πρόγραμμα του παιδιού τους

Πραγματοποιείται αναλυτική αξιολόγηση για τον εντοπισμό δυσκολιών και τον σχεδιασμό του εξατομικευμένου θεραπευτικού προγράμματος. Κατά την διαδικασία της αξιολόγησης χρησιμοποιούνται ερωτηματολόγια για τους γονείς, αναπτυξιακά τεστ καθώς και τυπικές και άτυπες κλινικές δοκιμασίες. Κατόπιν συζητούνται τα αποτελέσματα τις αξιολόγησης με τους γονείς και θεσπίζονται οι θεραπευτικοί στόχοι μαζί με την οικογένεια. Τέλος πραγματοποιείτε ο σχεδιασμός και η εκτέλεση τις παρέμβασης . Κατά την διαδικασία της παρέμβασης χρησιμοποιείται ειδικευμένος εξοπλισμός που ποικίλει ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και το είδος των δυσκολιών που αντιμετωπίζει.

Οι βασικοί τομείς παρέμβασης που αφορούν την εργοθεραπεία είναι:

  • Δεξιότητες αυτοεξυπηρέτησης: αυτές περιλαμβάνουν τη διατροφή/σίτηση την προσωπική υγιεινή, το ντύσιμο καθώς και τον ύπνο.
  • Παιχνίδι και ελεύθερος χρόνος: αναφέρονται σε δεξιότητες που το παιδί επιλέγει με βάση το εσωτερικό του κίνητρο για παιχνίδι και αυτοέκφραση.
  • Σχολείο: δεξιότητες σε αυτόν τον τομέα αναφέρονται στην ανάγνωση, τη γραφή, τα μαθηματικά, και την ικανότητα επίλυσης προβλήματος καθώς τις γνωστικές δεξιότητες.
  • Απόκτηση αυτοπεποίθησης και ικανότητας του παιδιού για αυτενέργεια

Μέθοδοι παρέμβασης στο Ε.Ν.Α.:

Αισθητηριακή Ολοκλήρωση: Θεωρία και θεραπευτική παρέμβαση (Dr Ayres) κατά την οποία « η κατάλληλη δράση και συμπεριφορά των παιδιών βασίζεται στη λήψη, την επεξεργασία και την ερμηνεία των πληροφοριών που εισέρχονται από το περιβάλλον μέσω των αισθητηριακών συστημάτων».

ABA: ( Αpplied Behavior analysis, Dr Ivar Lovaas).Πρόκειται για ένα δομημένο πρόγραμμα  συμπεριφοράς με στόχο τη γενίκευση των γνώσεων. Η παρέμβαση αυτή χρησιμοποιείται ιδιαίτερα σε παιδιά με Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές.

TEACCH: ( Treatment and Education of Autistic and Communication Handicapped Children).Η εν λόγω μέθοδος τονίζει την ανάγκη για παροχή δομημένης εκπαίδευσης, ώστε να δημιουργηθεί ένα προβλέψιμο περιβάλλον, το οποίο βοηθά το παιδί να κινείται και να λειτουργεί με ασφάλεια κατά την εκπόνηση των δραστηριοτήτων του. Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι το αυτιστικό παιδί δυσκολεύεται να θέσει κανόνες που να του επιτρέπουν τον κατάλληλο προσανατολισμό του στο καθημερινό συγκείμενο. Η καθημερινότητα του φαίνεται πολύ απρόβλεπτη και ακόμη και μικρές αλλαγές είναι ικανές να του προκαλέσουν συναισθήματα άγχους, σύγχυσης και αποδιοργάνωσης. Αυτό που χρειάζεται, συνεπώς, είναι ένα σταθερό περιβάλλον. Επιπλέον, η μέθοδος TEACCH στηρίζεται στην οργάνωση ατομικών χώρων εργασίας, στη χρήση οπτικών βοηθημάτων  (όπως φωτογραφίες, αντικείμενα και λίστες, λόγω των δυσκολιών ακουστικής επεξεργασίας πληροφοριών που αντιμετωπίζουν τα παιδιά), στην εξατομίκευση του διδακτικού προγράμματος μέσω της δημιουργίας ατομικών ημερήσιων προγραμμάτων4 αλλά και στην ανάπτυξη ομαδικών δραστηριοτήτων για την ενίσχυση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Κεντρική ιδέα του προγράμματος είναι ότι ο αυτισμός αποτελεί μια αναπτυξιακή διαταραχή, η οποία δύναται να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά μέσω μιας ψυχο-εκπαιδευτικής προσέγγισης, η οποία επικεντρώνεται στην αξιολόγηση όλων των πτυχών τόσο του ατόμου όσο και του περιβάλλοντός του και εφαρμόζεται από τη νηπιακή έως την ενήλικη ζωή του.

PECS: Το PECS είναι ένα σύστημα εναλλακτικής ή/και επαυξητικής επικοινωνίας για άτομα με μη-λεκτική επικοινωνία ή που βρίσκονται στα αναδυόμενα στάδια λεκτικής επικοινωνίας. Ξεκινάει διδάσκοντας στο άτομο να δίνει την εικόνα ενός επιθυμητού αντικειμένου σε έναν «σύντροφο επικοινωνίας», ο οποίος αμέσως ανταποκρίνεται στην ανταλλαγή σαν να είναι αίτημα. Το σύστημα περνά στη διδασκαλία τής διάκρισης μεταξύ εικόνων και πώς να τις βάζουμε μαζί σχηματίζοντας προτάσεις. Στα πιο προχωρημένα στάδια τα άτομα μαθαίνουν να απαντούν σε ερωτήσεις και να κάνουν σχόλια.

  • Πρόγραμμα Τherapressure – Βαθιάς Απτικής Πίεσης και Ιδιοδεκτικής Εισροής: ένα θεραπευτικό πρόγραμμα για την αισθητηριακή αμυντικότητα, το οποίο αναπτύχθηκε από την Patricia Wilbarger, Ed., OTR, FAOTA.
  • Therapeutic Listening – Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ακρόασης σχεδιασμένο από την Αμερικανίδα εργοθεραπευτρια Sheila Frick. Στόχος του προγράμματος είναι η ενίσχυση την προσοχής , της ισορροπίας, της αντίληψης και του ελέγχου του σώματος, της επικοινωνίας με την ακρόαση ειδικά τροποποιημένης μουσικής και ήχων .
  • Write From the Start: Αντιληπτικό-κινητικό Πρόγραμμα Γραφής: ένα πρόγραμμα σχεδιασμένο από τον παιδαγωγό Ιοn Theodorescu και την εργοθεραπεύτρια Lois Addy. Στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη των δεξιοτήτων οπτικής αντίληψης και λεπτής κινητικότητας έτσι ώστε οι μαθητές να αναπτύξουν τις απαραίτητες δεξιότητες για πιο σύνθετες γραφοκινητικές ικανότητες.

Εργοθεραπεία και Πρώιμη παρέμβαση (0-3 έτη)

Βρέφη με διάφορες αναπτυξιακές διαταραχές δυσκολεύονται να ανταποκριθούν κατάλληλα στα ερεθίσματα που παρέχονται από το περιβάλλον. Για παράδειγμα το βρέφος μπορεί να αντιμετωπίζει:

  • Κινητικές δυσκολίες
  • Δυσκολίες στην σίτιση και τον ύπνο
  • Υπερευαισθησία σε ήχους και στο άγγιγμα
  • Συναισθηματικές διακυμάνσεις
  • Δυσφορία σε αλλαγές στη ρουτίνα του
  • Περιορισμένη επικοινωνία και βάβισμα
  • Δυσκολίες στο παιχνίδι

Καθημερινά μέσω των αισθήσεων μας λαμβάνουμε πολλές πληροφορίες  σχετικά με το σώμα μας και το περιβάλλον γύρω μας. Όταν η ροή αυτών των πρώιμων αισθητηριακών πληροφοριών πραγματοποιείται  με ένα καλά οργανωμένο τρόπο, δίνει τη δυνατότητα στον εγκέφαλο να δημιουργήσει το κατάλληλο υπόβαθρο για  πιο σύνθετες λειτουργίες όπως οι γνωστικές και αντιληπτικές, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα (Εικόνα 1).

Συνεπώς είναι σημαντικό ακόμα και από τους πρώτους μήνες της ζωής να παρέχουμε ένα περιβάλλον (φυσικό και κοινωνικό) με κατάλληλες αισθητηριακές εμπειρίες. Η επεξεργασία αυτών των πρώιμων αισθητηριακών εμπειριών θέτει τη βάση για την ανάπτυξη των παρακάτω δεξιοτήτων:

  • Παιχνιδιού
  • Κοινωνικής αλληλεπίδρασης
  • Κινητικών δεξιοτήτων
  • Προσοχής και συγκέντρωσης
  • Διατροφικής συμπεριφοράς
  • Συμπεριφοράς ύπνου (sleeping patterns)

Εργοθεραπεία στην προσχολική και σχολική ηλικία

Συμφώνα με τον Αμερικάνικο Σύλλογο Εργοθεραπείας ένα παιδί χρειάζεται εργοθεραπευτική αξιολόγηση εάν παρουσιάζει συστηματικά τρεις ή περισσότερες δυσκολίες:

  • Δυσκολεύεται να κάνει φίλους
  • Δυσκολεύεται να παίξει
  • Πέφτει συχνά, είναι αδέξιο
  • Έχει μειωμένη αντοχή, φαίνεται αδύναμο
  • Σε νέους χώρους, χάνεται εύκολα
  • Χτυπά εύκολα
  • Δυσκολεύεται να παίξει και δεν του αρέσει ο εξοπλισμός της παιδικής χαράς
  • Δυσκολεύεται σε δραστηριότητες λεπτής κινητικότητας (ζωγραφική, ψαλίδι κ.α.)
  • Αντιμετωπίζει προβλήματα λόγου και ομιλίας
  • Είναι αργό/δυσκολεύεται να ντυθεί, να φάει μόνο του
  • Είναι υπερδραστήριο
  • Είναι υποτονικό, παθητικό
  • Του είναι δυσάρεστες δραστηριότητες καθημερινής ζωής (χτένισμα, μπάνιο, βούρτσισμα δοντιών, κόψιμο νυχιών)
  • Αποφεύγει τις αγκαλιές και τα φιλιά
  • Αντιδρά άσχημα/ υπερβολικά σε οσμές, γεύσεις, θορύβους, άγγιγμα
  • Έχει διαταραχές ύπνου
  • Είναι επιλεκτικό στις τροφές, λερώνεται εύκολα όταν τρώει
  • Έχει μειωμένη προσοχή
  • Μαθαίνει δύσκολα καινούργια πράγματα
  • Έχει κακό γραφικό χαρακτήρα, πιέζει υπερβολικά το χαρτί καθώς γράφει ή γράφει πολύ απαλά
  • Έχει άσχημη λαβή μολυβιού
  • Δεν αφήνει διαστήματα ανάμεσα σε λέξεις, δεν αντιγράφει σωστά γράμματα και αριθμούς, δεν γράφει πάνω στην γράμμή του τετραδίου
  • Κουράζεται γρήγορα
  • Δυσκολεύεται να ακολουθήσει προφορικές εντολές
  • Φαίνεται να μην έχει αυτοπεποίθηση
  • Δυσκολεύεται να μιμηθεί
  • Φαίνεται να μην ακούει όταν του μιλούν

Πηγή: Αmerican Occupational Therapy Association (AOTA)